De tijd van de grote verwachtingen – Konstantin Paustovski

Het vierde deel van Konstantin Paustovski’s autobiografie speelt zich bijna helemaal af in Odessa rond 1920. De stad is geblokkeerd en de mensen kunnen geen kant op. Ze lijden honger en kou. Maar terugkijkend weet Paustovski vooral de mooie momenten te herinneren.

De tijd heeft van vroegere zorgen en noden reeds lang de scherpe kantjes afgeslepen. Het geheugen keert er slechts met tegenzin naar terug en geeft de voorkeur aan de gelukkige herinneringen van het verleden met zijn schaarse vrolijke momenten, die in de loop van de jaren hun volle omvang en betekenis hebben gekregen. Tyfus noch honger, ons ijzige kamertje noch de totale onzekerheid over de dag van morgen heeft ons geloof in een gelukkig lot voor ons volk kapot kunnen maken.

Verder lezen

Advertenties

Begin van een onbekend tijdperk – Konstantin Paustovski

Vorig jaar las ik het prachtige eerste deel over de jeugd van Konstantin Paustovski en het indrukwekkende tweede deel over zijn studententijd (waarin amper wordt gestudeerd). Het derde deel van zijn autobiografie is getiteld Begin van een onbekend tijdperk en speelt zich af in 1917, tijdens de Russische revolutie. De mensen leven in enorme onzekerheid over de meest basale dingen: waar haal ik vandaag eten vandaan en hoe veilig is de plek waar ik nu woon? Paustovski vertrekt op een gegeven moment van Moskou naar de Oekraïne, waar zijn zus en moeder al naartoe zijn gevlucht. Zijn reizen leveren ongelooflijke verhalen op, bijvoorbeeld hoe het was in een goederentrein die in 18 dagen van Kiev naar Odessa reed. Ik heb even opgezocht hoe lang dat is: amper 500 kilometer. Maar in oorlogstijd mag je al blij zijn als je zo’n rit overleeft. Paustovski lijkt het geen probleem te vinden om steeds te verhuizen, maar er is een grens: hij gaat niet buiten Rusland. Hij houdt van zijn enorme, uitgestrekte land, al is het er zo zwaar en gebeuren er absurde dingen. Als het fictie was, zou het ongeloofwaardig zijn, zo vaak ontloopt hij de dood op het nippertje.

Verder lezen

Kinderen waaien om – Mariëtte Baarda

Iedereen heeft weleens hoofdpijn. Meestal is dat niet zo erg: je moet even rustig aan doen of een pijnstiller nemen en dan gaat het wel weer. Maar hoofdpijn is er in vele gradaties en sommige soorten leggen je hele leven stil voor dat moment. Een migraine-aanval kan dat veroorzaken. Ook migraine is er in soorten. Mariëtte Baarda gebruikt hiervoor de schaal van Beaufort, waar windkracht mee gemeten wordt. Regelmatig kampt ze met migraine die als een flinke storm in haar hoofd tekeer gaat. Het is een vorm van knallende hoofdpijn met misselijkheid, overgeven en overgevoeligheid voor licht en geluid. Een pil kan soms verlichting bezorgen, als je er op tijd bij bent, maar meestal is het een kwestie van uitzitten.

In Kinderen waaien om vertelt Mariëtte Baarda haar levensverhaal. Ze is journalist en weet boeiend te vertellen. Verder lezen

Onrustige jeugd – Konstantin Paustovski

Na een pauze van twee maanden wilde ik graag door in het tweede deel van de autobiografie van Konstantin Paustovski. In Verre jaren las ik over zijn kindertijd, die hij op weergaloze manier beschrijft. Onrustige jeugd gaat over zijn jaren als jong volwassene. Na de middelbare school gaat hij studeren, maar hij vertelt niets over colleges of studieboeken. Paustovski moet in zijn eigen levensonderhoud voorzien en gaat daarom werken als conducteur en bestuurder van de tram van Moskou, wat hilarische verhalen oplevert. Tijdens de Eerste Wereldoorlog wordt hij aangesteld als verzorger van gewonde soldaten op de hospitaaltrein vanaf het front in Polen. Dat is fysiek maar vooral mentaal zwaar:

Dat waren de nachten waarin ik een volwassen man werd. Het eens zo blinkende klatergoud van mijn voorstellingen over de werkelijkheid verschrompelde en schilferde iedere dag wat meer af. Het drong tot mij door dat het leven hard is en voortdurend moeite vergt, wil men het zuiver houden, vrij van vuiligheid en bedrog, en het in heel zijn pracht en eenvoud kunnen zien.

Verder lezen

Verre jaren – Konstantin Paustovski

Bij de eerste zinnen van Verre jaren ben ik al helemaal onder de indruk. Wat waanzinnig mooi geschreven! Twee veellezers raadden me deze autobiografische serie van zes boeken aan, omdat het zo prachtig is. En ze hebben gelijk. In dit eerste deel beschrijft Konstantin Paustovski zijn jeugd in Rusland rond 1900. Het lijkt wel een soort sprookjeswereld met betoverende landschappen. Er zijn excentrieke ooms en tantes, zoals de oom die wereldreiziger is en de fantasie van de kleine Kostik op hol doet slaan. Het is heerlijk om te lezen hoe de jongen de wereld om zich heen observeert.

Als Paustovski zestien jaar is, wordt zijn vader ontslagen en het gezin valt uit elkaar. Eerst woont hij een tijdje bij zijn oom en tante, maar hij wil terug naar zijn oude gymnasium. Dus hij zal voortaan voor zichzelf moeten zorgen door bijlessen te geven. Ondertussen is hij ook gewoon een scholier die geintjes uithaalt met docenten, waar hij tegelijkertijd ook ontzag voor heeft. Paustovski blijft een dromer, die enorm geniet van literatuur en theater. Verder lezen

De eerste vrouwelijke minister van Nederland

Mijn vader geeft me een zwart, dik, zwaar boek. ‘Dit vind je vast interessant. Het gaat over de eerste vrouwelijke minister van Nederland.’ Ik aarzel: kom ik hier doorheen? Is het niet te moeilijk voor me? Ik vraag of het wel leesbaar is voor een leek, want ik ben een bèta, terwijl mijn vader historicus is. Maar hij overtuigt me ervan dat ik het moet proberen. Ik heb nog nooit gehoord van Marga Klompé, maar lees altijd graag over sterke vrouwen. En onder die noemer blijkt zij zeker te scharen.

marga-klompe

Gerard Mostert is gepromoveerd op het boek met de titel Marga Klompé 1912-1986 – Een biografie. Eigenlijk was zijn vrouw Anneke Linders bezig met het onderzoek, maar toen zij overleed besloot hij het over te nemen. De eerste hoofdstukken zijn nog wel door haar geschreven. Die gaan over eerste helft van Marga’s leven: haar jeugd, haar studie en promotie in de scheikunde en haar verzetsactiviteiten in de oorlog. De onderzoekers vragen zich af welke omstandigheden nodig zijn voor een meisje om later de eerste vrouwelijke minister te worden. Haar moeder is heel belangrijk: Marga’s moeder heeft haar altijd gestimuleerd om te studeren en hard te werken. Verder is Marga nooit getrouwd, zodat ze al haar energie (waar ze veel van had) aan haar werk kon besteden. En om in een mannenbolwerk te kunnen functioneren is een oudere man die optreedt als mentor onmisbaar.  Verder lezen